Галоўная Фізічныя асобы

Парадак выплаты падаходнага падатку з працэнтных даходаў па ўкладах (дэпазітах) фізічных асоб

16.01.2019
Парадак выплаты падаходнага падатку з фізічных асоб з даходаў у выглядзе працэнтаў, атрыманых па банкаўскіх укладах (дэпазітах), а таксама грашовых сродках, якія знаходзяцца на бягучым (разліковым) банкаўскім рахунку

З 1 красавіка бягучага года ўступіць у сілу падпункт 1.4 пункта 1 Дэкрэта Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 11 лістапада 2015 г. № 7 «Аб прыцягненні грашовых сродкаў ва ўклады (дэпазіты)» (далей - Дэкрэт № 7), палажэнні якога рэгулююць парадак падаткаабкладання падаходным падаткам з фізічных асоб (далей - падаходны падатак) даходаў у выглядзе працэнтаў, атрыманых па банкаўскіх укладах (дэпазітах), а таксама грашовых сродках, якія знаходзяцца на бягучым (разліковым) банкаўскім рахунку.

У мэтах растлумачэння асобных пытанняў практычнага прымянення палажэнняў вышэйзгаданага Дэкрэта, Міністэрствам па падатках і зборах сумесна з Нацыянальным банкам падрыхтавана сумеснае растлумачэнне, асноўныя моманты якога разгледзім ніжэй.
 
1. Якія даходы абкладаюцца падаходным падаткам?

Абкладаюцца падаходным падаткам даходы ў выглядзе працэнтаў, атрыманыя па рахунку банкаўскага ўкладу (дэпазіту), а таксама па грашовых сродках, якія знаходзяцца на бягучым (разліковым) банкаўскім рахунку (далей - рахунку), пры адначасовым выкананні наступных умоў:
  • адпаведныя дагаворы заключаны з 1 красавіка 2016 года;

Даведачна: На дагаворы, заключаныя да 1 красавіка 2016года, дзеянні падпункта 1.4 пункта 1 Дэкрэта № 7, не распаўсюджваюцца.
 
  • тэрмін фактычнага размяшчэння грашовых сродкаў на вышэйзгаданых рахунках складае менш за адзін год у беларускіх рублях або менш за два гады ў замежнай валюце;
  • налічэнне даходаў ажыццяўляецца па працэнтнай стаўцы, якая перавышае памер працэнтнай стаўкі па банкаўскім ўкладу (дэпазіту) да запатрабавання.
Напрыклад, фізічная асоба заключыла 5 красавіка 2016 года дагавор банкаўскага ўкладу (дэпазіту) тэрмінам на 3 месяцы. Грашовыя сродкі размешчаны ва ўклад (дэпазіт) у памеры 10 000 000 беларускіх рублёў. Памер працэнтнай стаўкі складае 20% гадавых і перавышае памер працэнтнай стаўкі па банкаўскім ўкладу (дэпазіту) да запатрабавання (у згаданым банку - 2,5%).

Па заканчэнні трох месяцаў дагавор банкаўскага ўкладу (дэпазіту) спыніў сваё дзеянне. Фізічная асоба звярнулася ў банк за вяртаннем сваіх грашовых сродкаў, унесеных ва ўклад (дэпазіт), і атрыманнем працэнтаў. Памер выплачаных працэнтаў склаў 500 000 беларускіх рублёў.

Бо тэрмін фактычнага размяшчэння грашовых сродкаў на рахунку склаў менш за адзін год (для беларускіх рублёў) і памер працэнтнай стаўкі, па якой налiчаны даход (працэнты па ўкладу), перавысіў памер працэнтнай стаўкі па банкаўскім укладу (дэпазіту) да запатрабавання (20%> 2,5%), то налічаныя па такім укладу (дэпазіту) працэнты падлягаюць падаткаабкладанню падаходным падаткам.

Памер вылічанага падатку складзе 65 000 беларускіх рублёў:
500 000 беларускіх рублёў * 13% = 65 000 беларускіх рублёў.


2. Што разумеецца пад фактычным тэрмінам размяшчэння грашовых сродкаў на рахунку банкаўскага ўкладу (дэпазіту), на бягучым (разліковым) банкаўскім рахунку?

Пад фактычным тэрмінам размяшчэння грашовых сродкаў на рахунку банкаўскага ўкладу (дэпазіту), на бягучым (разліковым) банкаўскім рахунку разумеецца тэрмін знаходжання грашовых сродкаў на названых рахунках з даты ўнясення грашовых сродкаў на рахунак да даты іх зняцця (вяртання).

Звяртаем увагу, што пад пачаткам тэрміну размяшчэння грашовых сродкаў разумеецца дата ўнясення кожнай канкрэтнай грашовай сумы на рахунак (першапачатковага ўзносу, дадатковага ўзносу). 

Пад заканчэннем тэрміну размяшчэння - дата зняцця грашовай сумы з рахунку (частковае зняцце або поўны вяртанне).

Калі фізічная асоба часткова здымае грашовыя сродкі з рахунку, лічыцца, што яна здымае грашовыя сродкі з найменшым тэрмінам фактычнага размяшчэння на такім рахунку.


Напрыклад, фізічная асоба 10 красавіка 2016 года размясціла на кошт банкаўскага ўкладу (дэпазіту) 10 000 000 беларускіх рублёў тэрмінам на два гады.

1 мая 2016 года папоўніла рахунак (дадатковы ўзнос) на 2 000 000 беларускіх рублёў.

15 ліпеня 2016 года часткова зняла з рахунку 500 000 беларускіх рублёў.

Для мэт вылічэння падаходнага падатку лічыцца, што частковае зняцце 500 000 рублёў адбылося за кошт сродкаў, якiя прыпадаюць на дадатковы ўзнос, г.зн. тыя сродкі, якія маюць найменшы тэрмін фактычнага размяшчэння ва ўкладзе (дэпазіце) (размешчаны з 1 мая 2016 года). 


3. Вызваленне ад падаходнага падатку

Калі фізічная асоба ЗАКЛЮЧЫЛА ДАГАВОР банкаўскага ўкладу (дэпазіту) у беларускіх рублях тэрмінам на АДЗІН ГОД і больш або ў замежнай валюце тэрмінам на ДВА ГАДЫ і больш, то фактычна выплачваюцца па такому дагавору даходы ў выглядзе працэнтаў, у тым ліку працэнты, якія штомесяц вылічваюцца да такога ўкладу (капіталізацыя працэнтаў), ВЫЗВАЛЯЮЦЬ АД ПАДАХОДНАГА ПАДАТКУ незалежна ад памеру працэнтнай стаўкі.

ВЫКЛЮЧЭННЕ складаюць выпадкі, калі фактычны тэрмін размяшчэння грашовых сродкаў на вышэй згаданым рахунку банкаўскага ўкладу (дэпазіту) складае менш за адзін год па ўкладах (дэпазітах) у беларускіх рублях і менш за два гады па ўкладах (дэпазiтах) у замежнай валюце ў сувязі з:
  • датэрміновым здыманнем банкаўскага ўкладу (дэпазіту) або яго часткі;
  • папаўненнем банкаўскага ўкладу (дэпазіту), акрамя выпадкаў прылічэння працэнтаў па такім ўкладу (дэпазіту) (капіталізацыя працэнтаў).
У такой сітуацыі, працэнты, налічаныя па стаўцы, што перавышае памер працэнтнай стаўкі па банкаўскім укладу (дэпазіту) да запатрабавання, у тым ліку працэнты, налічаныя на прылічаныя да ўкладу (дэпазіту) працэнты, АБКЛАДАЮЦЦА ПАДАХОДНЫМ ПАДАТКАМ.

4. Утрыманне і пералічэнне ў бюджэт падаходнага падатку

Утрыманне вылічанай сумы падаходнага падатку з даходаў у выглядзе працэнтаў па банкаўскіх укладах (дэпазітах), а таксама па грашовых сродках, якія знаходзяцца на бягучых (разліковых) банкаўскіх рахунках, праводзiцца падатковым агентам (банкам) пры фактычнай выплаце такiх даходаў.

Утрыманне ў фізічнай асобы падаходнага падатку праводзiцца падатковым агентам (банкам) за кошт любых грашовых сродкаў, якiя выплачваюцца банкам фізічнай асобе, у тым ліку ўласных грашовых сродкаў фізічнай асобы, размешчаных у банкаўскі ўклад (дэпазіт), а таксама па грашовых сродках, якія знаходзяцца на бягучых ( разліковых) банкаўскіх рахунках.

Пералічэннеў бюджэт вылічанага і ўтрыманага падаходнага падатку з даходаў у выглядзе працэнтаў па банкаўскіх укладах (дэпазітах), а таксама па грашовых сродках, якія знаходзяцца на бягучых (разліковых) банкаўскіх рахунках праводзіцца не пазней за дзень, якi iдзе за днём фактычнага атрымання фізічнай асобай такіх даходаў.

Напрыклад, фізічная асоба заключыла 1 мая 2016 года дагавор банкаўскага ўкладу (дэпазіту) тэрмінам на адзін год на суму 20 000 000 беларускіх рублёў. Згодна з умовамі заключанага дагавора, банк штомесяц робіць налічэнне працэнтаў і залічвае іх да ўкладу (дэпазіту) (капіталізуе працэнты). Памер працэнтнай стаўкі складае 25% гадавых і перавышае памер працэнтнай стаўкі па банкаўскім ўкладу (дэпазіту) да запатрабавання (у названым банку – 3 %).

Паколькі першапачаткова дагавор банкаўскага ўкладу (дэпазіту) быў заключаны ў беларускіх рублях на тэрмін адзін год, то штомесяц налiчваецца i выплачваецца (залічваецца ва ўклад) даход у выглядзе працэнтаў (капіталізуемыя працэнты), падаходным падаткам не абкладаецца.

Выкажам здагадку, 20 жніўня фізічная асоба робіць частковае зняцце грашовых сродкаў з банкаўскага ўкладу (дэпазіту) у памеры 5 000 000 беларускіх рублёў.
Паколькі тэрмін фактычнага размяшчэння датэрмінова знятых са ўкладу (дэпазіту) грашовых сродкаў у суме 5 000 000 беларускіх рублёў склаў менш за адзін год (дата размяшчэння сродкаў - 01.05.2016, дата зняцця сродкаў - 20.08.2016), то любыя працэнты, налічаныя на 5 000 000 рублёў падлягаюць падаткаабкладанню падаходным падаткам.

Калі тыя, што засталіся ва ўкладзе (дэпазіце) пасля частковага зняцця грашовыя сродкі ў суме 15 000 000 беларускіх рублёў фактычна будуць знаходзіцца ва ўкладзе (дэпазіце) адзін год, то налічаныя на такія сумы працэнты, уключаючы прылічаныя працэнты, падаходным падаткам не абкладаюцца. 

5. Бясспрэчнае спагнанне грашовых сродкаў з банкаўскага ўкладу (дэпазіту)

У адпаведнасці з патрабаваннямі заканадаўчых актаў, якія рэгулююць пытанні спагнання грашовых сродкаў у бясспрэчным парадку, у цяперашні час не прадугледжана абмежаванне па спагнанні грашовых сродкаў з безадзыўнага банкаўскага ўкладу (дэпазіту). У гэтай сувязі такое спагнанне грашовых сродкаў ажыццяўляецца ў агульнапрынятым парадку, а даходы ў выглядзе працэнтаў, атрыманыя па такіх банкаўскіх укладах (дэпазітах), падлягаюць (не падлягаюць) падаткаабкладанню ў парадку, устаноўленым заканадаўствам.

Факт атрымання ў спадчыну банкаўскага ўкладу (дэпазіту) не з'яўляецца падставай для датэрміновага вяртання ўкладу (дэпазіту) па дагаворы тэрміновага безадзыўнага або ўмоўнага безадзыўнага банкаўскага ўкладу (дэпазіту) спадчыннікам укладчыка, а даходы ў выглядзе працэнтаў, атрыманыя па ўказаных укладах (дэпазітах), падлягаюць падаткаабкладанню ў парадку, устаноўленым заканадаўствам.

6. На якія ўклады не распаўсюджваюцца дзеянні Дэкрэта № 7? 

Дзеянні Дэкрэта № 7 не распаўсюджваюцца на:
  • банкаўскія ўклады (дэпазіты) каштоўных металаў і (або) каштоўных камянёў;
  • банкаўскія ўклады, аформленыя ашчадным сертыфікатамі;
  • на грашовыя сродкі, перададзеныя крэдытадаўцу для забеспячэння выканання абавязацельстваў па дагаворы выглядзе гарантыйнага дэпазіту грошай.

7. Вяртанне залішне ўтрыманага падаходнага падатку

Вяртанне залішне ўтрыманага падаходнага падатку ажыццяўляецца падатковым агентам (банкам) у адпаведнасці з палажэннямі артыкулаў 60 і 181 Падатковага кодэкса Рэспублікі Беларусь (далей - Падатковы кодэкс). Так, згодна з пунктам 3 артыкула 181 Падатковага кодэкса, залішне ўтрыманыя падатковым агентам сумы падаходнага падатку залічваюцца падатковым агентам (банкам) у выплату будучых плацяжоў падаходнага падатку або вяртаюцца фізічнай асобе.

У выпадку спынення падатковым агентам (банкам) выплат даходаў фiзiчнай асобе такі падатковы агент (банк) робіць вяртанне залішне ўтрыманага падаходнага падатку фізічнай асобе.

Вяртанне фізічнай асобе залiшне ўтрыманых сум падаходнага падатку праводзiцца за кошт агульнай сумы падаходнага падатку, якая падлягае выплаце з даходаў фізічных асоб і пералічэнню ў бюджэт, ці за кошт уласных сродкаў падатковага агента (банка) з наступным вяртаннем гэтых расходаў за кошт агульнай сумы падаходнага падатку, якая падлягае ўтрыманню з даходаў фізічных асоб і пералічэнню ў бюджэт.

Вяртанне залішне ўтрыманага падаходнага падатку праводзiцца ў межах сум падатку, фактычна ўтрыманага і пералічанага ў бюджэт Рэспублiкi Беларусь.

8. Мiжнародныя дагаворы аб пазбяганні двайнога падаткаабкладання

У адпаведнасці з артыкулам 5 Падатковага кодэкса Рэспубліка Беларусь прызнае прыярытэт агульнапрызнаных прынцыпаў міжнароднага права і забяспечвае адпаведнасць iм падатковага заканадаўства.

Калі нормамі міжнародных дагавораў Рэспублікі Беларусь устаноўлены іншыя нормы, чым тыя, якія прадугледжаны Падатковым кодэксам Рэспублікі Беларусь і іншымі заканадаўчымі актамі Рэспублікі Беларусь, то прымяняюцца нормы мiжнароднага дагавора, калi iншае не вызначана нормамі міжнароднага права.

Такім чынам, калі нормамі міжнародных дагавораў прадугледжаны iншы памер стаўкі падаходнага падатку ў параўнанні са стаўкай падатку ў памеры 13%, то прымяняецца стаўка падатку, прадугледжаная мiжнародным дагаворам.

Калі ж Падатковым кодэксам і (або) іншымі заканадаўчымі актамі Рэспублікі Беларусь прадугледжаны больш ільготныя ўмовы падаткаабкладання, чым тыя, якія ўстаноўлены мiжнародным дагаворам Рэспублiкi Беларусь, то прымяняюцца палажэнні Падатковага кодэкса і (або) іншых заканадаўчых актаў.

Разам з тым, паводле пункта 2 артыкула 182 Падатковага кодэкса для мэт прымянення палажэнняў міжнародных дагавораў Рэспублікі Беларусь па пытаннях падаткаабкладання фізічная асоба прадастаўляе падатковаму агенту (банку) пацвярджэнне таго, што ён з'яўляецца рэзiдэнтам замежнай дзяржавы, з якім маецца міжнародны дагавор Рэспублікі Беларусь па пытаннях падаткаабкладання , выдадзенае (заверанае) падатковым або iншым кампетэнтным органам замежнай дзяржавы (далей - пацвярджэнне).

Пацвярджэнне можа прад'яўляцца падатковаму агенту (банку) як да, так і пасля выплаты падаходнага падатку.

Пры прадстаўленні падатковаму агенту (банку) пацвярджэння да даты выплаты даходу, у дачыненні да якога мiжнародным дагаворам Рэспублiкi Беларусь па пытаннях падаткаабкладання прадугледжаны іншыя палажэнні, чым тыя, якія ўстаноўлены Падатковым кодэксам, у дачыненні да такога даходу падатковым агентам (банкам) падаходны падатак утрымліваецца і пералічваецца ў бюджэт па паніжаных падатковых стаўках, устаноўленых такім мiжнародным дагаворам Рэспублiкi Беларусь.

Пры непрадстаўленнi падатковаму агенту (банку) пацвярджэння падаходны падатак утрымліваецца па стаўцы 13% і пералічваецца ў бюджэт ва ўстаноўленым парадку.

Напрыклад, Згодна з пунктам 2 артыкула 10 Пагаднення паміж Урадам Рэспублікі Беларусь і Урадам Расійскай Федэрацыі аб пазбяганні двайнога падаткаабкладання і папярэджанні ўхілення ад выплаты падаткаў у дачыненнi да падаткаў на даходы і маёмасць ад 21.04.1995, працэнты, што выплачваюцца беларускімі банкамі грамадзянам Расійскай Федэрацыі, якія для мэт падаткаабкладання, прызнаюцца падатковымі рэзідэнтамі Расійскай Федэрацыі і прадставілі ў банк адпаведныя пацвярджэнні, выдадзеныя (завераныя) падатковымі органамі Расійскай Федэрацыі, абкладаюцца ў Рэспубліцы Беларусь па стаўцы 10 працэнтаў.

Вяртанне (залік) раней выплачанага (утрыманага) падаходнага падатку, у дачыненні да якога міжнароднымі дагаворамі Рэспублікі Беларусь па пытаннях падаткаабкладання прадугледжаны іншыя палажэнні, чым тыя, якія ўстаноўлены Падатковым кодэксам, ажыццяўляецца падатковым агентам (банкам) у беларускіх рублях пасля прадстаўлення фізічнай асобай пацвярджэння і заявы аб вяртанні (заліку) падатку.

Парадак вяртання залішне ўтрыманага падаходнага падатку (у выпадку прадстаўлення фізічнай асобай пацвярджэння пасля ўтрымання падаходнага падатку па стаўцы 13%) усталяваны ў пункце 3 артыкула 181 Падатковага кодэкса.